Bản mã thép là gì? Quy cách, phân loại và ứng dụng

Ngày đăng 18/08/2026

Chia sẻ bài viết

Bản mã thép là chi tiết dạng tấm được gia công theo kích thước, hình dạng và yêu cầu liên kết để nối, cố định hoặc gia cường các cấu kiện. Trong kết cấu thép, bản mã có thể sử dụng cùng bu lông, mối hàn hoặc cả hai, tùy theo thiết kế của từng vị trí.
Bản mã thép là gì?
Bản mã thép là một chi tiết bằng thép dạng tấm, thường được cắt theo biên dạng nhất định và có thể được khoan, đột lỗ, gập hoặc gia công thêm để tạo thành vị trí liên kết.
Trong tài liệu kỹ thuật tiếng Anh, bản mã thường được gọi là gusset plate. Ngoài kích thước, một bản mã có thể được xác định bởi nhiều thông tin:
– Loại và mác thép.
– Chiều dài, chiều rộng hoặc biên dạng.
– Chiều dày tấm.
– Số lượng và đường kính lỗ.
– Khoảng cách giữa các lỗ.
– Vị trí lỗ so với mép tấm.
– Phương án liên kết bằng bu lông hoặc hàn.
– Yêu cầu xử lý bề mặt.
– Dung sai gia công.

Bản mã thép

Vì vậy, bản mã thép không nên được hiểu đơn giản là một miếng thép cắt sẵn. Với bản mã thuộc hệ kết cấu, từng thông số cần phù hợp với bản vẽ và vị trí lắp đặt.

Bản mã thép có tác dụng gì?

Tác dụng chính của bản mã thép là tạo điểm liên kết giữa các cấu kiện hoặc làm chi tiết trung gian để cố định, gia cố theo thiết kế.

Tùy công trình, bản mã có thể được sử dụng để:

Liên kết dầm với cột.
Liên kết thanh giằng với khung thép.
Tạo vị trí liên kết bằng bu lông.
Làm chi tiết trung gian cho liên kết hàn.
Liên kết tại chân cột.
Liên kết các đoạn cọc tại vị trí đầu cọc.
Gá hoặc cố định các bộ phận cơ khí, thiết bị.
Gia cường tại một số vị trí của kết cấu.

Việc chọn bản mã không nên chỉ dựa vào câu hỏi “tấm này dày bao nhiêu?” mà cần xem xét cả vị trí, phương án liên kết, vật liệu và yêu cầu thiết kế.

Một bản mã 200 x 200 mm ở hai vị trí khác nhau chưa chắc có cùng chiều dày, số lượng lỗ hoặc cấu tạo.

Quy cách bản mã thép gồm những gì?

Kích thước bản mã thường được ký hiệu theo dạng Dài x Rộng x Dày và có độ dày phổ biến từ 3mm đến 20mm.

Một số kích thước bản mã thông dụng gồm: 100x100x10mm, 200x200x10mm, 250x250x10mm và 300x300x10mm, tùy thuộc vào tải trọng kết cấu.

Ví dụ: Bản mã 200 x 200 x 10 mm thường được hiểu là tấm có chiều dài 200 mm, chiều rộng 200 mm và chiều dày 10 mm.

Tuy nhiên, chỉ ba thông số này chưa đủ để xác định một bản mã có phù hợp với nút kết cấu hay không.

Cần biết thêm:

Mác thép.
Số lượng.
Phương án liên kết.
Yêu cầu gia công.
Vị trí lắp đặt.

Đây cũng là lý do bản mã kết cấu nên được đọc cùng bản vẽ chế tạo thay vì chỉ dựa vào một kích thước phổ biến.

Các loại bản mã thép thường gặp

Bản mã có thể được phân loại theo hình dạng, cách liên kết, vị trí sử dụng, vật liệu hoặc phương pháp gia công. Các nhóm này không loại trừ nhau, nên một chi tiết có thể đồng thời là bản mã đục lỗ, bản mã chân cột và bản mã gia công theo bản vẽ.

Phân loại theo hình dạng

Bản mã vuông.
Bản mã chữ nhật.
Bản mã tam giác.
Bản mã hình tròn.
Bản mã hình thang.
Bản mã có biên dạng đặc biệt.
Bản mã gập hoặc tạo góc.

Hình dạng thường được quyết định bởi vị trí lắp đặt và cách bản mã kết nối với các cấu kiện xung quanh.

Phân loại theo phương án liên kết

Loại	Đặc điểm	Phương án liên kết
Bản mã bu lông	Có lỗ được gia công theo bản vẽ	Bu lông
Bản mã hàn	Có vùng liên kết bằng mối hàn	Hàn
Bản mã kết hợp	Có cả lỗ và vùng hàn	Bu lông + hàn

Các loại bản mã thép

Phân loại theo vị trí sử dụng

Bản mã chân cột.
Bản mã đầu cọc.
Bản mã liên kết dầm cột.
Bản mã nút giằng.
Bản mã cho kết cấu phụ trợ.
Bản mã cho thiết bị hoặc cụm cơ khí.

Một số nguồn thương mại cũng sử dụng các cách gọi như bản mã SS400, bản mã inox, bản mã mạ kẽm, bản mã chân cột và bản mã đầu cọc. Những tên này phản ánh các tiêu chí khác nhau như vật liệu, xử lý bề mặt hoặc vị trí sử dụng.

Bản mã thép được ứng dụng như thế nào?

Bản mã thép được sử dụng tại nhiều vị trí cần liên kết hoặc cố định trong xây dựng, kết cấu thép và cơ khí.

Trong nhà thép và nhà xưởng

Bản mã có thể nằm tại các nút liên kết dầm, cột, giằng hoặc các bộ phận khác của khung thép. Trong một công trình, từng nút có thể sử dụng bản mã với kích thước và biên dạng khác nhau. Vì vậy, số lượng bản mã không nhất thiết tỷ lệ trực tiếp với số lượng cột hoặc dầm.

Xem thêm: DỰ ÁN KHO LOGISTICS CẢNG QUY NHƠN

Trong thi công cọc

Bản mã có thể được sử dụng ở đầu cọc để tạo vị trí liên kết giữa các đoạn cọc theo phương án thi công.

Cấu tạo cụ thể phụ thuộc vào loại cọc, phương pháp nối và yêu cầu của công trình.

Trong cơ khí và thiết bị công nghiệp

Bản mã cũng có thể được dùng làm:

Đế gá.
Tai liên kết.
Tấm liên kết.
Chi tiết cố định.
Chi tiết gia cường.
Bộ phận trung gian giữa thiết bị và kết cấu đỡ.

Ứng dụng bản mã trong chế tạo Kết cấu thép

Bản mã thép là chi tiết quan trọng, được gia công theo kích thước, vật liệu và yêu cầu liên kết cụ thể. Khi lựa chọn hoặc đặt gia công, nên dựa trên bản vẽ, chiều dày, mác thép, vị trí lỗ và phương án liên kết thay vì chỉ chọn theo kích thước có sẵn. Với các chi tiết yêu cầu độ chính xác cao, gia công theo bản vẽ giúp hạn chế sai lệch và thuận lợi hơn khi lắp dựng.